Η επιβάρυνση της υγείας από τη μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά

βασικά μηνύματα

1. Κάθε χρόνο πεθαίνουν 33.000 άνθρωποι από λοιμώξεις που οφείλονται σε βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά. Ο αριθμός αυτός είναι συγκρίσιμος με το σύνολο των επιβατών σε περισσότερα από 100 αεροσκάφη μεσαίου μεγέθους.  

2. Οι αρνητικές επιπτώσεις των λοιμώξεων από ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια στον πληθυσμό της Ευρώπης είναι συγκρίσιμη με το άρθροισμα των αρνητικών επιπτώσεων από λοιμώξεις όπως η γρίπη, η φυματίωση και το HIV/AIDS.

3. Στο διάστημα 2007-2015 η επίπτωση από κάθε ένα από τα 16 σημαντικότερα ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια αυξήθηκε και ιδίως από τα βακτήρια Klebsiella pneumoniae και Escherichia coli:    

  • Ο αριθμός των θανάτων που οφείλονται σε λοιμώξεις από το βακτήριο Klebsiella pneumoniae το οποίο είναι ανθεκτικό στις καρβαπενέμες — ομάδα αντιβιοτικών τελευταίας γραμμής —  έχει εξαπλασιαστεί. Πρόκειται για ανησυχητική τάση, διότι τα βακτήρια αυτά μπορούν να εξαπλωθούν εύκολα σε περιβάλλοντα υγειονομικής περίθαλψης, εάν δεν εφαρμόζονται επαρκή μέτρα πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων.  
  • Ο αριθμός των θανάτων που οφείλονται σε λοιμώξεις από το βακτήριο Escherichia coli, ανθεκτικό σε κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς, έχει τετραπλασιαστεί.

4. Το 75 % των αρνητικών επιπτώσεων που προκαλείται από βακτήρια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά στην Ευρώπη προέρχεται από λοιμώξεις που συνδέονται με την υγειονομική περίθαλψη. Αυτό θα μπορούσε να ελαχιστοποιηθεί μέσω κατάλληλων μέτρων πρόληψης και ελέγχου των λοιμώξεων, καθώς και μέσω της επιστασίας των αντιβιοτικών σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης. 

5. Οι λοιμώξεις από το βακτήριο E. Coli, το οποίο είναι ανθεκτικό σε κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς, επιφέρουν την υψηλότερη επιβάρυνση ενώ περισσότερες από τις μισές λοιμώξεις που προσβάλλουν τον πληθυσμό οφείλονται στο εν λόγω βακτήριο. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να υπάρξει πρόγραμμα ορθής χρήσης των αντιβιοτικών κυρίως με στόχο τους συνταγογραφούντες στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, καθώς και παρεμβάσεις για την πρόληψη και τον έλεγχο των λοιμώξεων στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, ώστε να μειωθεί η επιβάρυνση που συνεπάγονται για την υγεία οι λοιμώξεις αυτές.   
 
6. Το 39% των αρνητικών επιπτώσεων προέρχεται από λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια ανθεκτικά σε αντιβιοτικά τελευταίας γραμμής όπως οι καρβαπενέμες και η κολιστίνη.   

7. Πρόκειται για αύξηση που σημειώνεται από το 2007 και προκαλεί ανησυχία, διότι τα αντιβιοτικά αυτά είναι η τελευταία διαθέσιμη επιλογή θεραπείας. Όταν τα αντιβιοτικά δεν είναι πλέον αποτελεσματικά, οι λοιμώξεις αυτές είτε είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν, είτε, σε πολλές περιπτώσεις, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν.    

Τα βασικά μηνύματα βασίζονται σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στο έντυπο «The Lancet Infectious Diseases», στις 5 Νοεμβρίου 2018, με τίτλο «Attributable deaths and disability-adjusted life-years caused by infections with antibiotic-resistant bacteria in the EU and the European Economic Area in 2015: a population-level modelling analysis». Το άρθρο εκτιμά την επιβάρυνση που συνεπάγονται πέντε τύποι λοιμώξεων που προκαλούνται από ανθεκτικά στα αντιβιοτικά βακτήρια, (8 είδη βακτηρίων, 16 συνδυασμοί ανθεκτικών βακτηρίων) τα οποία είχαν προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία για τη δημόσια υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΕ/ΕΟΧ) το 2015. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση τον αριθμό κρουσμάτων, τους θανάτους που οφείλονται σε αυτούς τους τύπους λοιμώξεων και σε έτη ζωής υπολογιζόμενα σε συνάρτηση με τις επιβαρύνσεις που επιφέρει η ασθένεια στην υγεία (DALYs). Ως ένα DALY λογίζεται ένα έτος απώλειας «υγιούς» ζωής. Το άθροισμα των εν λόγω DALY σε ολόκληρο τον πληθυσμό ή η επιβάρυνση από τη νόσο μπορεί να θεωρηθεί ως μέτρηση του χάσματος μεταξύ της τρέχουσας κατάστασης της υγείας και μιας ιδεώδους κατάστασης υγείας, όπου ο συνολικός πληθυσμός ζει σε προχωρημένη ηλικία, απαλλαγμένος από ασθένειες και αναπηρία.